12 czerwca 2026 roku o godz. 16:00 uczczono 10. robotników z Huty Bankowej w Dąbrowie Górniczej w 84. rocznicę ich powieszenia przez hitlerowskich okupantów.
Po uroczystości przed pomnikiem upamiętniającym zbrodnie z 1942 roku jej uczestnicy udali się na cmentarz, gdzie zapalono znicze na grobie świadka egzekucji i wieloletniego organizatora uroczystości – Mariana Indelaka.
Władze miasta złożyły kwiaty i zapaliły znicze w godzinach wcześniejszych.
Lista 10 powieszonych:
Marceli Baltyn
Wacław Bochenek
Edward Gruchała
Bolesław Król
Bolesław Kucharski
Józef Maro
Eugeniusz Puz
Walenty Siwek
Roman Teper
Franciszek Wójcik
Z kart historii (Broszury wydanej z okazji 70. rocznicy owych wydarzeń przez naocznego świadka egzekucji Mariana Indelaka):
„12 Czerwca 1942 r. hitlerowcy dokonali publicznej egzekucji przez powieszenie dziesięciu dąbrowiaków, pracowników Huty Bankowej. Na miejsce stracenia wybrali dzielnicę Planty, gdzie rosłe topole wykorzystali na zbudowanie szubienic. Wśród ofiar był działacz harcerski Eugeniusz Puz, którego hitlerowcy zabrali z domu, bo ojca, pracownika huty w tym czasie nie było.
Straceni hutnicy, jako działacze Związków Zawodowych wykazywali się dużą wrażliwością na życiowe problemy towarzyszy pracy. Oni w okresie panującego okupacyjnego terroru byli zdecydowani na poniesienie surowych konsekwencji za swą działalność, ich poczucie społecznego obowiązku, zdecydowana wola niesienia pomocy potrzebującym, były silniejsze od zagrożeń. Zawsze z odwagą wypełniali wobec towarzyszy pracy swoją związkową powinność. Na różnych spotkaniach przekazywali towarzyszom słowa nadziei, wzmacniając ich wolę wytrwania w okrutnej okupacyjnej rzeczywistości. Z inicjatywy komórek PPR powstawały grupy sabotażowe w hucie na wydziałach: Wielkie piece, Stalownia, Walcownia, Remontowo-mechaniczny i Akcesoria Kolejowe. W wyniku ich działalności często powstawały przerwy W produkcji z powodu uszkodzeń urządzeń produkcyjnych. Sabotaże były dowodem, że robotnicy aktywnie włączali się do walki, bowiem wolna i sprawiedliwa Ojczyzna zawsze była nadrzędnym celem klasy robotniczej. Ta nowa sytuacja wzmogła hitlerowski terror, następowały aresztowania mieszkańców, a w szczególności pracowników Huty Bankowej.
12 czerwca 1942 r. o godzinie 16 00 podczas wykonywania egzekucji usłyszeliśmy niedokończony okrzyk „Niech żyje Pol..”
A my wraz z rodzinami skazańców, otoczeni kordonem gestapo z wycelowanymi w nas karabinami maszynowymi tłumiliśmy rozpacz i ból …
Straceni hutnicy wraz z tysiącami innych patriotów, walką i ofiarą życia zapisali najpiękniejsze i najbardziej wzniosłe rozdziały polskich dziejów w okresie hitlerowskiej okupacji.
Eliza Orzeszkowa tak pięknie mówiła o tych co ginęli za wolność i sprawiedliwość:
… ludzie kochający idee i ginący za nie To dzwony wzywające ostańców do świątyń …”
„10 HUTNIKÓW „
lch było tylko dziesięciu Związkowcy z warsztatów „Bankowej” wzięci z jednej z dąbrowskich hut. To Oni każdą z bruku cegłą o wolność bili się, o lud,
o chleb nasz i o niepodległą!
lch wszystkich było dziesięciu, zbitych, związanych po pięciu i pchano ich w paszcze aut a potem – Będzin, Dąbrowa ostatni życia dworzec
Nad wszystkimi bujał jak proporzec dopełniający się już gwałt.
I stali hutnicy- patrioci na wszystko gotowi
u bosych stóp dziesięciu szubienic i cisza – bezruch – bo wyrok wykonano tylko gałęzie topoli mocno się uginały bo ciężar ciał bohaterów dźwigały a my bezsilni – zaciskali pięści
O patrz Dąbrowo, to są Ci za których się historia pomści
to Oni wolą nieugiętą – uczyli nas, jak żyć, jak się bić, jak kochać życie,
I oddać życie, ażeby syn i wnuk pamiętał…
Nigdy nie zapomnimy Was hutnicy Wy coście wierni idei i ojczyźnie ginęli jak męczennicy.
Wasze męstwo i walka o szlachetne cele Zostały wpisane w najpiękniejsze i wzniosłe rozdziały których w dąbrowskiej historii jest tak wiele
O wietrze tą prawdę do żyjących nieś dzisiaj pamięci bohaterskim hutnikom Cześć ! Cześć ! Cześć !
M. Indelak