Stanisław Baran

Stanisław Baran ps. „Bolek” (1906-1944) – działacz komunistyczny, członek PPR, dowódca oddziału partyzanckiego GL-AL.

Urodził się w 1906 r. w Libiążu Małym. Dzieciństwo spędził we Francji, gdzie po ukończeniu szkoły powszechnej pracował w kopalni „Agache” w miejscowości Fenain na północy Francji.

W 1924 r. wstąpił do Francuskiej Partii Komunistycznej – sekcji Międzynarodówki Komunistycznej (Kominternu) z siedzibą w Moskwie. Na skutek działań  policji był zmuszony powrócić do Polski. Przy próbie nielegalnego powrotu do Francji został zatrzymany na terytorium Niemiec. Przekazany polskim władzom, przesiedział 6 miesięcy w więzieniu. Wtedy też wstąpił formalnie do Komunistycznej Partii Polski (KPP).

W latach 30. S. Baran dwukrotnie podejmował bezskuteczne próby osiedlenia się we Francji. W latach 1931-1932 odsiedział 6-miesięczny wyrok za organizowanie strajku w kopalni „Janina” w Libiążu. W 1936 r. ponownie trafił do więzienia. Tam zastał go wybuch II wojny światowej.

Wraz  z innymi osadzonymi został ewakuowany w kierunku Warszawy, następnie, z powodu zapalenia płuc, kilka miesięcy spędził w jednym z łódzkich szpitali. Powrócił w rodzinne strony, gdzie ponownie zaangażował się w działalność komunistyczną.

Po przerzuceniu do kraju tworzył struktury tego ugrupowania w regionie. Wiosną 1942 r. zorganizował pierwszą komórkę PPR na terenie Libiąża, a w październiku tegoż roku – grupę zbrojną Gwardii Ludowej, tzw. „grupę libiąską”. W maju 1943 r. połączyła się ona z inną grupą, tworząc razem „oddział GL im. Jarosława Dąbrowskiego”, na czele którego stanął S. Baran.

Sprawował jednocześnie funkcję szefa sztabu podokręgu GL na powiat chrzanowski. Równolegle był członkiem komitetu podokręgowego PPR, a od sierpnia 1943 r. – jego sekretarzem. Po przekształceniu Gwardii Ludowej w Armię Ludową (1 stycznia 1944 r.), w marcu 1944 r. S. Baran został mianowany szefem sztabu V (Śląskiego) Obwodu AL.

Baran zginął 6 maja 1944 r. w walce z oddziałami niemieckimi, które otoczyły bunkier w lasach koło Libiąża, gdzie ukrywał się wraz z pozostałymi członkami oddziału.