114-lecie Rewolucji w Zagłębiu Dąbrowskim

Z okazji rocznicy Rewolucji 1905 r. 9 lutego w Sosnowcu złożono hołd poległym w walce o sprawiedliwość społeczną i prawo do oświaty. Przy tablicy pamiątkowej znajdującej się obecnie na terenie ruin huty im. Mariana Buczka (wówczas huta „Katarzyna”) złożono wieńce i przypomniano wydarzenia z początków protestów i strajków w 1905 roku. W wydarzeniu uczestniczyli między innymi działacze KPP.

Geneza wystąpień rewolucyjnych sięga stycznia 1905 roku, gdy do Zagłębia Dąbrowskiego dotarła informacja o masakrze robotników petersburskich w trakcie tzw. ,,krwawej niedzieli”, 22 stycznia. Tydzień później 1 lutego rozpoczął się strajk w sosnowieckiej fabryce Fitznera i Gampera.

Następnie robotnicy udali się w pochodzie do kopalni „Renard” i huty „Katarzyna”, wzywając ich załogi do przerwania pracy. W podobny sposób unieruchomiono również inne zakłady. W ciągu paru dni strajk objął całe Zagłębie. Zastrajkowali uczniowie szkoły realnej i innych szkół, domagając się nauki w języku polskim. Żądania robotnicze poza podwyżką płac i skróceniem czasu pracy dotyczyły także problemów bardziej ogólnych, jak wolność strajków, słowa, prasy i sumienia. Kapitaliści, ufni w pomoc władz carskich, początkowo zajęli nieustępliwe stanowisko, odmawiając pertraktacji z robotnikami do czasu ich powrotu do pracy. Jednocześnie zwrócili się do władz o przysłanie oddziałów wojskowych do ochrony zakładów i przystąpili do werbowania łamistrajków.

9 lutego 1905 roku na wiecu w kopalni „Renard” ułożono petycję, obejmującą wspólne żądania strajkujących górników Zagłębia. Żądania te zostały podzielone na ekonomiczne i polityczne.

Żądania ekonomiczne, ujęte w 32 punktach, obejmowały skrócenie czasu pracy do 8 godzin, podwyżkę zarobków, udział przedstawicieli robotników w ustalaniu norm pracy oraz podejmowaniu decyzji co do zwalniania robotników, usuwanie urzędników kopalnianych na żądanie załogi, wprowadzenie kontroli robotniczej nad szpitalami, mieszkaniami i zdrowotnymi warunkami pracy, zreformowanie kas brackich i powierzenie ich kierownictwa tylko przedstawicielom robotników, utworzenie kasy emerytalnej wspólnej dla wszystkich kopalń, poprawę opieki lekarskiej, otwarcie 4-klasowych szkół dla dzieci robotniczych i wprowadzenie przymusowego nauczania początkowego. Postulaty polityczne dotyczyły wolności strajków i organizacji robotniczych, utworzenia biblioteki publicznej górniczej bez kontroli rządowej, wprowadzenia języka polskiego w urzędach, sądach i szkołach, wolności słowa, prasy i sumienia. Podczas wiecu rozeszła się wieść, że w Hucie „Katarzyna” grupa łamistrajków przystąpiła do uruchamiania wielkich pieców. Tłum strajkujących udał się wówczas do huty i wtargnął na jej teren, wyłamując zamkniętą bramę. Wtedy ukryte w hucie wojsko zaczęło strzelać do robotników, zabijając 38 z nich, a ponad stu raniąc.

red.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s